Yararsız Bir Uzama Dair

Ocak 2000

Oda Projesi’nin 2000 yılında gerçekleştirdiği ilk proje “Yararsız Bir Uzama Dair”de mekân Özge Açıkkol tarafından düzenlenmişti. Oda’ya bir ilk davet olarak tasarlanan projede mekânı kullanma biçimi, doğal yaşantısını sürdüren iki özel odanın ortasında bir alan açma, George Perec’in aynı ismi taşıyan metniyle desteklenerek “yararsız bir uzam” yani her tür müdahaleye açık bir alan yaratma fikriyle sekillenmiştir. Mekânın mimarisi, bu ilk projede bir odayı boşaltarak orayı bir tür tahayyül mekanı olarak düzenleme fikrine neden olmuş, dolayısıyla Oda Projesi’nin çıkış noktasını oluşturmuştur. Bir oda boşaltılmış “temizlenmiş” ve misafire açılmıştır. Diğer iki odadaki kişisel yaşantılar devam ederken bu oda tarafsız bir alana işaret eder. Mekâna gelen izleyici sadece yanına alıp götürebileceği “Yararsız Bir Uzama Dair” metniyle karşılaşır.
Oda Projesi mekânı bir mahalle içindeki yarı kamusal alanlardan biri olan, binalarla çevrili bir avluya bakmaktadır. Sokakla aynı seviyede olan mekân sokaktaki yaşantının da içeride gerçekleştirilecek olan projelere katkıda bulunmasına izin veren bir yapıya sahiptir. Gündelik yaşantının akışı içinde bu boş oda sanat projeleri ile birlikte nasıl bir bellekle yüklenecektir?
Perec bu işlevsiz mekânı şöyle tarif eder:

“Birçok kez, yararsız, mutlaka ve kasten yararsız olan bir odanın bulunduğu bir daireyi düşlemeyi denedim. Bu bir sandık odası olmayacak, ne ek bir oda, ne uzun bir geçit, ne bir kulübecik, ne de gizli bir köşe olacaktı. Bu işlevsiz bir uzam olacaktı ve hiçbir şeye göndermesi olmayacaktı.”

Odayı boşaltma ve açma hareketi, mahallenin diğer odalarındaki yaşantıya atfedilen bu mekân için bir sürecin başlaması olarak algılanabilir. Bu mekân bundan böyle tüm sanatçılara ve diğer alanlardan kişilere, sanat izleyicisi olan veya olmayan herkesin biraz içinde bulundukları konumun farkında olarak biraz da belirsizliklerle dolu bir sürece girerek katkıda bulunabileceği bir ortam olarak işlemeye başlar. Belirsizlik bir araya gelen insanlar topluluğunun (mahalleli, aracı rolündeki Seçil, Özge, Güneş ve mekânı dönüştürmeye davet edilen kişiler) birlikte oluşturacakları durumlarda yatar.

About a Useless Space

January 2000

In “About a Useless Space”, the first project realized by Oda Projesi in 2000, the place was arranged by Özge Açıkkol. In this project designed as an introductory invitation to the Room, the way of using the space is determined by the idea of opening a zone in the middle of two private rooms that go on with their natural life, creating a site open to every intervention, similar to the idea of a “useless space” by George Perec. The special architecture of the space inspired that one of the rooms got evacuated in order to be rearranged as a kind of imaginative space; hence the origins of Oda Projesi. So a room got evacuated, purged and then opened to the visitors. While private lives in other two rooms go on uninterrupted, this room designates a neutral zone. The only thing the visitor sees is the text “About a Uselsss Space” that he/she can take with him/her.
Oda Projesi space opens to a court surrounded by buildings, one of the semi-public spaces within a neighborhood. The space, being on the equal level with the street, has the advantage of allowing the street life to contribute to the projects to be realized inside. In daily life, what kind of a memory will get loaded to this empty room together with art projects?
Perec defines this unfunctional space:

“I tried to imagine several times a useless room, an absolutely and deliberately unnecessary room in a place. This would be neither a closet nor an additional room nor a long passage nor a cabinet nor a secret corner. This would be an unfunctional space with no reference at all.”

The movement of evacuation and opening the room can be considered as the beginning of a process for this space dedicated to the life in the other rooms of the neighborhood. Hence, this space begins to function as a milieu where all artists or non-artists, art viewers or non-art viewers can make a contribution, partly aware, and partly vague about their position. Vagueness lies in the situations formed collectively by people who unite for this reason (neighborhood’s dwellers, Seçil, Özge and Güneş as interlocutors and people invited to transform the space).